Jesse Jackson, strijder voor vrijheid en burgerrechten
Dominee Jesse Jackson was een van de velen bij wie de tranen over de wangen stroomden toen Barack Obama in Grant Park in Chicago, voor naar schatting honderdduizend mensen, zijn overwinningstoespraak hield. Voor het eerst in de Amerikaanse geschiedenis werd een zwarte man verkozen tot president van de Verenigde Staten. Mensenrechtenactivist Jackson deed zelf twee keer vergeefs een gooi naar het hoogste politieke ambt in de Verenigde Staten, maar sneuvelde in de Democratische voorverkiezingen.
Van het grotendeels zwarte Oakland in Californië tot Harlem in New York waren de straten na de bekendmaking van de verkiezingsuitslag het toneel van uitzinnig dansende en juichende grote groepen mensen en van toeterende auto's. Velen spraken van een moment dat zij nooit voor mogelijk hadden gehouden, anderhalve eeuw na de afschaffing van de slavernij en vier decennia na het hoogtepunt van de burgerrechtenbeweging, de demonstratie voor zwarte burgerrechten in Alabama onder leiding van Marthin Luther King.
De man
Jesse Louis Jackson, Sr., werd geboren als Jesse Louis Burns in Greenville, South Carolina, op 8 oktober 1941. Zijn moeder was een ongetrouwde, zeventienjarige middelbare scholier, zijn vader was haar oudere, gesettelde buurman. He deed eindexamen aan de Sterling High School en kreeg een football beurs van de University of Illinois. Hij zat niet zo heel lang op deze universiteit toen hij tot de conclusie kwam dat hij niet tevreden was met de manier waarop hij werd behandeld. Hij besloot naar de North Carolina Agricultural and Technical College in Greensboro te gaan. Dit was een voornamelijk zwarte instelling. Daar wierp hij zich op als een actieve demonstrant en hij organiseerde veel sit-ins, samen met medestudenten. Een sit-in wil zeggen dat een groep zwarte studenten letterlijk gaat zitten in een restaurant of bedrijf/winkel, alleen toegankelijk voor witte mensen. Dit, als protest voor het feit dat zij daar als kleurlingen niet mogen eten of winkelen. In die tijd was het heel gewoon in het zuiden dat de zwarte bevolking werd geweerd uit restaurants of winkels die werden gerund door blanken.
De band met Martin Luther King
1965 was een heel erg belangrijk jaar voor Jesse Jackson. In dat jaar ontmoette hij Dr. Martin Luther King, Jr. tijdens de wereldberoemde Selma March en maakte hij kennis met de Southern Christian Leadership Conference (SCLC). Deze protestmars was een poging om voor elkaar te krijgen dat zwarte kiezers werden geregistreerd. Jackson werd benoemd tot leider van de Operation Breadbasket tak van de SCLS in Chicago. Deze afdeling werd in 1962 opgericht door Martin Luther King, Jr. Operation Breadbasket was een groep die zich inzette voor burgerrechten voor de zwarte bevolking. Zij probeerden om de kansen op de arbeidsmarkt te verbeteren voor de zwarte bevolking. Jesse Jackson was erg goed in wat hij deed. Hij maakte het programma tot een groot succes. Hij boycotte bedrijven die zwarte mensen discrimineerden en dwong ondernemers om zwarte medewerkers aan te nemen.
Jackson stond naast Marthin Luther King op het balkon in Memphis, Tennessee toen Dr. King werd vermoord in 1968. Later dat jaar werd Jackson tot baptistische dominee gewijd.
Naast zijn activiteiten voor de SCLC leidde Jackson een aantal andere campagnes. Zo bracht hij in 1969 en 1970 de ondervoede inwoners van Illinois bijeen en kreeg hen zo ver dat ze een protestmars hielden naar de hoofdstad van deze staat om aandacht te vragen voor honger. Hij leidde een vergelijkbare mars in Chicago. De staat nam daarop maatregelen en stopte meer geld in de lunchprogramma’s van scholen. De burgemeester van Chicago was overigens minder behulpzaam. De macht van de burgemeester en zijn onwil om mee te werken aan de oplossing van het hongerprobleem alsmede een wet in Illinois die veel barrières opwierp voor onafhankelijke kandidaten inspireerde Jackson om mee te doen aan de verkiezingen voor burgemeester in Chicago. Hoewel hij niet succesvol was in zijn pogingen, geloven veel mensen dat hij met zijn acties wel de basis heeft gelegd voor de zege van Harold Washington, die in 1983 de eerste zwarte burgemeester van Chicago werd.
PUSH
In 1971 verliet Jackson de SCLC en richtte zijn eigen organisatie op: People United to Save Humanity (PUSH). Door zijn agressieve, ongeduldige en dominante persoonlijkheid zorgde Jackson voor veel irritatie bij de leiding van de SCLC dus men was niet rouwig om zijn vertrek. PUSH was een organisatie bedoeld om zwarte burgers meer bij de economie te betrekken. In 1986 werd hij voorzitter van de Rainbow Coalition, een organisatie waarin diverse minderheidsgroepen, vredesactivisten, milieu-organisaties en politieke groeperingen ter ondersteuning van de armen zijn verenigd. In 1996 werden de twee organisaties samengevoegd.
In de jaren '80 groeide Jackson uit tot een belangrijke woordvoerder van de minderheden- en burgerrechtenbeweging in de Verenigde Staten. Twee keer deed hij een poging de democratische kandidatuur voor het presidentschap te behalen, in 1984 en 1988.
Kandidaat voor de democraten
Zijn verkiezingsprogramma in 1984 waarin hij opriep voor sociale programma’s, stemrecht en positieve discriminatie van mensen die onder het bewind van Reagan in de kou stonden, leverde hem veel steun op in Alabama, Florida, Georgia, New York, Louisiana en Washington D.C. Hij kreeg maar liefst 3,5 miljoen stemmen. Hoewel geen overwinning, leverde het hem een bepaalde mate van macht en respect binnen de Democratische conventie op.
Zijn campagne in 1988 voor de Democratische nominatie was beter georganiseerd. Jackson had duidelijk geleerd van de vorige keer. Bovendien had hij nieuwe financiële bronnen aangeboord. Jackson en zijn Rainbow Coalition verraste iedereen. In eerste instantie werd hij bij voorbaat al afgeschreven als niet verkiesbaar. Hij werd uitgelachen en kreeg te horen dat de natie nog lang niet klaar was voor een zwarte kandidaat. Uit zijn antwoord bleek zijn grenzeloos vertrouwen in zijn eigen kunnen: "Excellence is doing your best against the odds, as I run for President I run against the odds… yet I defy the odds." En inderdaad: hij bleek een serieuze kandidaat voor de nominatie. Hij kreeg maar liefst 6,9 miljoen stemmen. Voornamelijk van zwarte mensen uit de buitengebieden, Hispanics, witte mensen van het platteland, boeren en fabrieksarbeiders, feministen, homoseksuelen maar ook witte progressievelingen die deel wilde uitmaken van een historische verandering.
En Jackson had een goed verhaal. Hij wilde huizen voor de daklozen, kinderopvang voor werkende vrouwen, een hoger minimumloon, aandacht voor kleine familieboerderijen en een niets ontziende oorlog tegen drugs. Tijdens de partijconventie in 1988 sprak hij de afgevaardigden toe: "When we form a great quilt of unity and common ground, we'll have the power to bring about health care and housing and jobs and education and hope to our nation.”
Hoewel het hem geen van beide keren lukte de nominatie voor Democratische kandidaat binnen te halen, toonde hij hiermee wel aan dat Afro-Amerikanen inmiddels een belangrijke politieke factor binnen de Democratische Partij geworden waren. En daarmee is hij toch als overwinnaar uit de bus gekomen. Zoals hij zelf zegt: "America is like a quilt; many patches many pieces; many colors; many sizes, all woven together by a common thread… all of us count and fit somewhere." Jackson gelooft, net als Obama dat alle verschillende mensen in het land met elkaar moeten kunnen omgaan omdat ‘we allemaal Amerikanen zijn. We zijn in dit land om vrij te zijn en niet om gestraft te worden omdat onze huid een andere kleur heeft.’
Woordvoerder
Jesse Jackson is binnen de Amerikaanse zwarte gemeenschap één van de meest geliefde politici. Hij is ook altijd een prominent figuur geweest als het gaat om de internationale diplomatie. Zo reisde hij in 1979 al naar Zuid Afrika om zich uit te spreken tegen de Apartheid. Hij reisde naar het Midden Oosten in een poging onderhandelingen op gang te brengen tussen Israël en de Palestijnen. Hij werd ook bekend door, soms succesvolle, onderhandelingen met de leiders van landen als Syrië, Irak en Cuba over de vrijlating van Amerikaanse gevangenen. Uit handen van Bill Clinton ontving hij zelfs de Medal of Freedom, de hoogste civiele onderscheiding in de Verenigde Staten. Bovendien was hij betrokken bij demonstraties tegen de Irakoorlog.
Principieel
Jackson is een man van principes. Waar anderen praten over actie, onderneemt Jackson actie. Hij heeft zich opgeworpen als de belangrijkste woordvoerder van Amerikanen die zijn vergeten door de machthebbers van het politieke proces, en dan vooral zwarte mensen. In een speech van 1996 zegt Jackson: "If you go along and get along, you're a coward. Only by principled engagement can you be a force for change and hope." Hij heeft ongetwijfeld een groot gevoel voor dramatiek, maar hij laat zich niet uit het veld slaan, ook al heeft hij soms veel kritiek te verduren. Zijn antwoord als iemand hem wil doen geloven dat hij de mindere is of uiting geeft aan zijn vooroordelen? ‘Ik ben iemand!’ Noch vooroordelen, noch racisme kunnen hem ooit het gevoel geven dat hij minder is.
© Mariël van den Donk
Dominee Jesse Jackson was een van de velen bij wie de tranen over de wangen stroomden toen Barack Obama in Grant Park in Chicago, voor naar schatting honderdduizend mensen, zijn overwinningstoespraak hield. Voor het eerst in de Amerikaanse geschiedenis werd een zwarte man verkozen tot president van de Verenigde Staten. Mensenrechtenactivist Jackson deed zelf twee keer vergeefs een gooi naar het hoogste politieke ambt in de Verenigde Staten, maar sneuvelde in de Democratische voorverkiezingen.
Van het grotendeels zwarte Oakland in Californië tot Harlem in New York waren de straten na de bekendmaking van de verkiezingsuitslag het toneel van uitzinnig dansende en juichende grote groepen mensen en van toeterende auto's. Velen spraken van een moment dat zij nooit voor mogelijk hadden gehouden, anderhalve eeuw na de afschaffing van de slavernij en vier decennia na het hoogtepunt van de burgerrechtenbeweging, de demonstratie voor zwarte burgerrechten in Alabama onder leiding van Marthin Luther King.
De man
Jesse Louis Jackson, Sr., werd geboren als Jesse Louis Burns in Greenville, South Carolina, op 8 oktober 1941. Zijn moeder was een ongetrouwde, zeventienjarige middelbare scholier, zijn vader was haar oudere, gesettelde buurman. He deed eindexamen aan de Sterling High School en kreeg een football beurs van de University of Illinois. Hij zat niet zo heel lang op deze universiteit toen hij tot de conclusie kwam dat hij niet tevreden was met de manier waarop hij werd behandeld. Hij besloot naar de North Carolina Agricultural and Technical College in Greensboro te gaan. Dit was een voornamelijk zwarte instelling. Daar wierp hij zich op als een actieve demonstrant en hij organiseerde veel sit-ins, samen met medestudenten. Een sit-in wil zeggen dat een groep zwarte studenten letterlijk gaat zitten in een restaurant of bedrijf/winkel, alleen toegankelijk voor witte mensen. Dit, als protest voor het feit dat zij daar als kleurlingen niet mogen eten of winkelen. In die tijd was het heel gewoon in het zuiden dat de zwarte bevolking werd geweerd uit restaurants of winkels die werden gerund door blanken.
De band met Martin Luther King
1965 was een heel erg belangrijk jaar voor Jesse Jackson. In dat jaar ontmoette hij Dr. Martin Luther King, Jr. tijdens de wereldberoemde Selma March en maakte hij kennis met de Southern Christian Leadership Conference (SCLC). Deze protestmars was een poging om voor elkaar te krijgen dat zwarte kiezers werden geregistreerd. Jackson werd benoemd tot leider van de Operation Breadbasket tak van de SCLS in Chicago. Deze afdeling werd in 1962 opgericht door Martin Luther King, Jr. Operation Breadbasket was een groep die zich inzette voor burgerrechten voor de zwarte bevolking. Zij probeerden om de kansen op de arbeidsmarkt te verbeteren voor de zwarte bevolking. Jesse Jackson was erg goed in wat hij deed. Hij maakte het programma tot een groot succes. Hij boycotte bedrijven die zwarte mensen discrimineerden en dwong ondernemers om zwarte medewerkers aan te nemen.
Jackson stond naast Marthin Luther King op het balkon in Memphis, Tennessee toen Dr. King werd vermoord in 1968. Later dat jaar werd Jackson tot baptistische dominee gewijd.
Naast zijn activiteiten voor de SCLC leidde Jackson een aantal andere campagnes. Zo bracht hij in 1969 en 1970 de ondervoede inwoners van Illinois bijeen en kreeg hen zo ver dat ze een protestmars hielden naar de hoofdstad van deze staat om aandacht te vragen voor honger. Hij leidde een vergelijkbare mars in Chicago. De staat nam daarop maatregelen en stopte meer geld in de lunchprogramma’s van scholen. De burgemeester van Chicago was overigens minder behulpzaam. De macht van de burgemeester en zijn onwil om mee te werken aan de oplossing van het hongerprobleem alsmede een wet in Illinois die veel barrières opwierp voor onafhankelijke kandidaten inspireerde Jackson om mee te doen aan de verkiezingen voor burgemeester in Chicago. Hoewel hij niet succesvol was in zijn pogingen, geloven veel mensen dat hij met zijn acties wel de basis heeft gelegd voor de zege van Harold Washington, die in 1983 de eerste zwarte burgemeester van Chicago werd.
PUSH
In 1971 verliet Jackson de SCLC en richtte zijn eigen organisatie op: People United to Save Humanity (PUSH). Door zijn agressieve, ongeduldige en dominante persoonlijkheid zorgde Jackson voor veel irritatie bij de leiding van de SCLC dus men was niet rouwig om zijn vertrek. PUSH was een organisatie bedoeld om zwarte burgers meer bij de economie te betrekken. In 1986 werd hij voorzitter van de Rainbow Coalition, een organisatie waarin diverse minderheidsgroepen, vredesactivisten, milieu-organisaties en politieke groeperingen ter ondersteuning van de armen zijn verenigd. In 1996 werden de twee organisaties samengevoegd.
In de jaren '80 groeide Jackson uit tot een belangrijke woordvoerder van de minderheden- en burgerrechtenbeweging in de Verenigde Staten. Twee keer deed hij een poging de democratische kandidatuur voor het presidentschap te behalen, in 1984 en 1988.
Kandidaat voor de democraten
Zijn verkiezingsprogramma in 1984 waarin hij opriep voor sociale programma’s, stemrecht en positieve discriminatie van mensen die onder het bewind van Reagan in de kou stonden, leverde hem veel steun op in Alabama, Florida, Georgia, New York, Louisiana en Washington D.C. Hij kreeg maar liefst 3,5 miljoen stemmen. Hoewel geen overwinning, leverde het hem een bepaalde mate van macht en respect binnen de Democratische conventie op.
Zijn campagne in 1988 voor de Democratische nominatie was beter georganiseerd. Jackson had duidelijk geleerd van de vorige keer. Bovendien had hij nieuwe financiële bronnen aangeboord. Jackson en zijn Rainbow Coalition verraste iedereen. In eerste instantie werd hij bij voorbaat al afgeschreven als niet verkiesbaar. Hij werd uitgelachen en kreeg te horen dat de natie nog lang niet klaar was voor een zwarte kandidaat. Uit zijn antwoord bleek zijn grenzeloos vertrouwen in zijn eigen kunnen: "Excellence is doing your best against the odds, as I run for President I run against the odds… yet I defy the odds." En inderdaad: hij bleek een serieuze kandidaat voor de nominatie. Hij kreeg maar liefst 6,9 miljoen stemmen. Voornamelijk van zwarte mensen uit de buitengebieden, Hispanics, witte mensen van het platteland, boeren en fabrieksarbeiders, feministen, homoseksuelen maar ook witte progressievelingen die deel wilde uitmaken van een historische verandering.
En Jackson had een goed verhaal. Hij wilde huizen voor de daklozen, kinderopvang voor werkende vrouwen, een hoger minimumloon, aandacht voor kleine familieboerderijen en een niets ontziende oorlog tegen drugs. Tijdens de partijconventie in 1988 sprak hij de afgevaardigden toe: "When we form a great quilt of unity and common ground, we'll have the power to bring about health care and housing and jobs and education and hope to our nation.”
Hoewel het hem geen van beide keren lukte de nominatie voor Democratische kandidaat binnen te halen, toonde hij hiermee wel aan dat Afro-Amerikanen inmiddels een belangrijke politieke factor binnen de Democratische Partij geworden waren. En daarmee is hij toch als overwinnaar uit de bus gekomen. Zoals hij zelf zegt: "America is like a quilt; many patches many pieces; many colors; many sizes, all woven together by a common thread… all of us count and fit somewhere." Jackson gelooft, net als Obama dat alle verschillende mensen in het land met elkaar moeten kunnen omgaan omdat ‘we allemaal Amerikanen zijn. We zijn in dit land om vrij te zijn en niet om gestraft te worden omdat onze huid een andere kleur heeft.’
Woordvoerder
Jesse Jackson is binnen de Amerikaanse zwarte gemeenschap één van de meest geliefde politici. Hij is ook altijd een prominent figuur geweest als het gaat om de internationale diplomatie. Zo reisde hij in 1979 al naar Zuid Afrika om zich uit te spreken tegen de Apartheid. Hij reisde naar het Midden Oosten in een poging onderhandelingen op gang te brengen tussen Israël en de Palestijnen. Hij werd ook bekend door, soms succesvolle, onderhandelingen met de leiders van landen als Syrië, Irak en Cuba over de vrijlating van Amerikaanse gevangenen. Uit handen van Bill Clinton ontving hij zelfs de Medal of Freedom, de hoogste civiele onderscheiding in de Verenigde Staten. Bovendien was hij betrokken bij demonstraties tegen de Irakoorlog.
Principieel
Jackson is een man van principes. Waar anderen praten over actie, onderneemt Jackson actie. Hij heeft zich opgeworpen als de belangrijkste woordvoerder van Amerikanen die zijn vergeten door de machthebbers van het politieke proces, en dan vooral zwarte mensen. In een speech van 1996 zegt Jackson: "If you go along and get along, you're a coward. Only by principled engagement can you be a force for change and hope." Hij heeft ongetwijfeld een groot gevoel voor dramatiek, maar hij laat zich niet uit het veld slaan, ook al heeft hij soms veel kritiek te verduren. Zijn antwoord als iemand hem wil doen geloven dat hij de mindere is of uiting geeft aan zijn vooroordelen? ‘Ik ben iemand!’ Noch vooroordelen, noch racisme kunnen hem ooit het gevoel geven dat hij minder is.
© Mariël van den Donk