Geen sterallures

Renée Soutendijk: diva zonder sterallures…

Hoewel ze zelf maar weinig met het koningshuis heeft, “Ik vind het prima dat het bestaat, maar meer vanuit een gevoel voor traditie”, schittert Renée Soutendijk binnenkort in de meest koninklijke rol van haar leven. Die van Juliana, Koningin der Nederlanden. Het is een personage dat haar op het frêle edoch sportieve lijf lijkt te zijn geschreven. De rustige kracht en zorgzaamheid die Juliana zo eigen waren, zal ze ongetwijfeld feilloos weten neer te zetten, als de gedreven professional die ze is. Al mist ze wellicht het toegankelijke, dat de meest geliefde koningin uit onze vaderlandse geschiedenis, zo kenmerkte.

Toegankelijkheid is geen eigenschap die je Renée Soutendijk kunt toedichten. Haar ogenschijnlijke ongenaakbaarheid en afstandelijkheid geven haar soms een reputatie kil te zijn, ook op de set. Zelf zegt ze nooit zo aanwezig te zijn, ze is geen extravert type. Je inleven in een rol vereist opperste concentratie en rust. Een rust die ze alleen kan vinden als ze op zichzelf is. In de stilte en afzondering van haar eigen kamer. Haar levensverhaal is niet doorspekt met wilde avonturen en sappige roddels. Hoe diep je ook graaft in haar bestaan, je blijft aan de oppervlakte. Ze is niet goed in ‘verbale communicatie’ zo lees ik in een interview. Ik kan me er wel iets bij voorstellen want als er iets aan haar ‘spreekt’ dan zijn het eerder haar expressieve ogen.

Renée Soutendijk loopt allesbehalve te koop met haar persoonlijke leven. Waar de meeste sterren van vaderlandse bodem er alles aan doen om de publiciteit te halen en desnoods optreden in de meest drakerige televisieprogramma's, blijft het wel en wee rondom haar persoontje nadrukkelijk en bijna angstvallig privé. Niet omdat ze last heeft van sterallures maar omdat ze eenvoudigweg bijzonder gesteld is op haar privacy. De pers houdt ze het liefst zo ver mogelijk op een afstand en dat valt te respecteren. Maar wat weten we dan wel van deze topactrice die meestentijds wordt bejubeld en slechts een enkele keer verguisd?

Kort rondje feiten
Renette Pauline Soutendijk wordt op 21 mei 1957 (gelukkig doet ze niet geheimzinnig over haar leeftijd) geboren in Amsterdam. De sportieve prestaties van de jonge Renée zijn van zo een hoge kwaliteit dat ze zonder problemen kan meedraaien op Olympisch niveau. Ze ambieert dan ook een carrière als Olympisch gymnaste. Maar met zo een lichaam en zo een prachtige blonde krullenkop, zo lees ik in een Amerikaans artikel over haar, kan het haast niet anders of de filmwereld gaat lonken. Op aanraden van een danslerares komt ze terecht op de Academie voor Podiumkunst. De talenten van de actrice in de dop blijven niet onopgemerkt en in 1978 debuteert ze op het witte doek in Wim Verstappens Pastorale 1943. Als ‘het nieuwe gezicht van de Nederlandse film’ zoals de filmpers haar roemt, kan haar carrière niet meer stuk. De weg als actrice die ze begonnen is, leidt vanaf dat moment alleen nog maar omhoog. Haar ster rijst uiteindelijk zelfs boven Nederland uit en ze besluit haar geluk in Hollywood te beproeven. Een avontuur dat haar weliswaar internationale bekendheid oplevert, maar niet die voldoening of roem die ze wellicht hoopte te vinden. Een zevenjarig contract voor een Star Trek-serie kan haar, terecht, niet boeien en ze keert, na anderhalf jaar Amerikaans avontuur, weer huiswaarts.

Filmfurore
Mijn vroegste herinneringen aan Renée Soutendijk zijn die van de vrolijke en ietwat braaf ogende Nancy, dochter van dokter van der Ploeg (Sjoukje Hooijmaaier) in de succesvolle televisieserie ‘Zeg eens Aa’. Niet te geloven dat de ‘pittige doktersdochter’ toen al films had gemaakt als ‘Een vrouw als Eva’ en ‘Spetters’.
Nederlandse films hebben de reputatie met veel en overvloedig bloot te strooien. Ook Renée laat regelmatig wat welgevallige lichaamsdelen zien maar het levert haar, in tegenstelling tot sommige van haar collega’s, niet de reputatie van seksbom op. Zou dat komen door dat waas van onaantastbaarheid dat om haar heen hangt, waardoor je niet echt ‘dichtbij’ kunt komen of écht geraakt wordt. Ik weet nog dat ik vond dat Edwin de Vries de betere deal had gekregen toen hij de warmbloedige Monique van de Ven na een maand uiteindelijk mocht inruilen voor de georganiseerde, tuttige, emotieloze Renée Soutendijk die zijn echtgenote speelde in de film ‘Een maand later’. 

Tegelijkertijd weet de soms kwetsbare uitdrukking op haar gezicht dat vaak onaangedaan lijkt, je toch voor haar in te nemen. Hoe het ook zij, haar acteertalent dwingt respect af. Haar filmografie is indrukwekkend, evenals de lange rits prijzen die ze in de wacht weet te slepen. Al op haar achtentwintigste bijvoorbeeld, krijgt ze op het Nederlands Filmfestival in Utrecht de oeuvreprijs voor haar werk.

Geen sterallures
Renée Soutendijk kan terugblikken op een carrière van meer dan 25 jaar en een oeuvre van ruim zestig speelfilms, tv-drama’s en tv-series. Dat roem vergankelijk is, bewijst het gegeven dat ze niet bekend staat als grote ster bij het huidige (jonge) publiek. De meeste jongeren kennen haar hooguit van ‘het meisje met het rode haar’ dat de omroepen elke vijf jaar, rond 5 mei, weer uit de kast trekken. Het lijkt haar niet te deren, ze is er zelfs heel nuchter onder.
Ze werkt immers ook veel in Duitsland waar het publiek haar op waarde weet te schatten.
Daarnaast volgt ze met een combinatie van moederlijke trots en een professionele blik, de verrichtingen van haar dochter Caro, die het erg goed doet als actrice en daarmee in de voetsporen van haar moeder lijkt te treden. Niet als dochter van, maar als volwaardig en talentvolle, rijzende ster.

Karakter
Renée Soutendijk is nog steeds een beeldschone vrouw. De tand des tijds lijkt haar nauwelijks te hebben aangetast. ‘Ik kan nu vrouwen spelen met een geschiedenis, dat is een groot voordeel’ zegt ze in een interview met de Volkskrant. En: ‘Een mooie rol voor mij is bijvoorbeeld een vrouw in een ontwikkelingsfase. Iemand die veranderingen meemaakt en daar uiteindelijk mooier of rijker van wordt.’
De rol van Juliana, in een stuk dat vanaf april in de Nederlandse theaters is te zien, lijkt haar dan ook op het lijf geschreven.

Woelige periode
In Juliana, het nieuwe Nederlandse toneelstuk van Ger Thijs, draait het om vier personen. Koningin Juliana, haar vriendin en gebedsgenezeres Greet Hofmans, Prins Bernhard en minister-president Beel vormen de hoofdpersonen in een drama tegen de achtergrond van het Nederland van vlak na de oorlog. Vier levens die, soms tegen wil en dank, met elkaar zijn verbonden. In dit ware koningsdrama weet Ger Thijs een spannende mengeling van realiteit en fantasie te creëren. Het huwelijk tussen Juliana en Bernard is wankel. De Prinsgemaal ziet met lede ogen toe hoe de vriendschap tussen zijn vrouw en Greet Hofmans, die hij niet vertrouwt, steeds hechter wordt. Voeg daarbij de bemoeienis van politiek Den Haag in de persoon van de intelligente maar opportunistische minister-president Beel en de manipulatieve acties van de charmante Bernhard en je hebt de belangrijkste ingrediënten voor een fantastisch stuk dat de meest turbulente en dramatische periode uit de geschiedenis van het Nederlandse koningshuis belicht. Een periode waarin bijna een einde kwam aan de monarchie.

Overtuigende rol
De hoofdrollen in het stuk zijn, naast Renée Soutendijk, weggelegd voor Jaap Spijkers, die haar avontuurlijke echtgenoot speelt, Marisa van Eyle (Greet Hofmans) en Dic van Duin (Beel). Soutendijk speelt de rol van haar leven, aldus het persbericht. Saillant detail is dat de rol eerst was weggelegd voor Monique van de Ven met aan haar zijde Hans Kesting.
Hoewel we van de Ven natuurlijk al als ‘royalty’ in de weer hebben gezien in het stuk ‘Lang leve de Koningin’ geloof ik persoonlijk dat ze met Renée Soutendijk geen betere keuze hadden kunnen maken. Ze zegt over haar rol als Juliana het volgende: 

“Voordat ik gevraagd werd Juliana te spelen, had ik niet zo veel met het koningshuis. Ik vind het prima dat het bestaat, maar meer vanuit een gevoel voor traditie. Ik vind koninginnedag een van de leukste dagen van het jaar en Juliana heb ik wel altijd met interesse gevolgd. Een aantal karaktereigenschappen hebben mij in haar altijd gefascineerd. Haar eigengereidheid, haar behoefte om ‘gewoon’ gevonden te worden, haar interesse in toneel en spiritualiteit hebben mij altijd geboeid. Ik ben blij dat deze elementen in het toneelstuk ruimschoots aan bod komen. Het lastigste bij het spelen van Juliana zal zijn dat iedereen zo zijn eigen Juliana meent te kennen en dat ook wil terugzien. Toch denk ik dat het ‘koningsdrama’ met mensen van vlees en bloed voorop moet staan waarbij de ‘typerende’ kenmerken herkenbaar moeten zijn, maar het drama niet in de weg mogen staan. De balans daarin te vinden is een uitdaging.

Wat mij in de leden van de koningshuizen en aanhang, nu en in het verleden, fascineert, is om te zien hoe een persoon vanwege zijn of haar positie vrijwillig of onder dwang wel of niet in staat is zijn eigen waardigheid te behouden. Deze behoefte komt waarschijnlijk voort uit een bepaalde beroepsdeformatie.”

Toekomst
De toekomst lijkt Renée Soutendijk alleen maar toe te lachen. Samen met haar dochter Caro gaat ze spelen in de toneeluitvoering van het prachtige ‘Steel Magnolias’. 'Steel Magnolias' vertelt het verhaal over zes vrouwen uit drie generaties. De plaatselijke schoonheidssalon van een dorpje in de Amerikaanse staat Louisiana dient als ontmoetingsplaats voor de vrouwen. In 1989 vertolkten Sally Field, Dolly Parton, Shirley Maclaine en Julia Roberts de hoofdrollen in deze komedie/drama.

Maar eerst gaat Juliana in april 2006 in première. Een rol die Renée Soutendijk wellicht ook weer bij het jongere publiek op de kaart zal zetten. Vraag is of haar spel zo overtuigend zal zijn dat we haar, net zoals we met de échte koningin Juliana deden, voorgoed in ons hart zullen sluiten.

©Mariel van den Donk