Perihan Utlu: ‘Ik zoek de diamantjes in een mens en laat ze schitteren’
Man actief helpt etnische mannen met eigen emancipatie
Het verhaal van Perihan Utlu leest als een spannend boek. Ze kwam op haar dertiende jaar vanuit Turkije naar Nederland in het kader van gezinshereniging. Na een lange carrière waarin ze letterlijk onderaan begon, heeft ze nu een succesvolle onderneming en helpt ze etnische mannen met hun emancipatie.
‘Mijn vader wilde dat ik in Turkije zou blijven om te studeren’, vertelt Perihan Utlu. Ik zat al twee jaar op het Voorgezet Onderwijs in een kleine provinciestad. Maar omdat mijn moeder naar Nederland ging en ik niet wilde achterblijven, ging ik mee.’
Wees trots op jezelf
Eenmaal in Nederland schrikt ze van de situatie van de Turken hier. ‘Ik heb altijd geleerd trots te zijn op mezelf en mijn afkomst maar de positie van gastarbeiders en hun kinderen in Nederland vond ik beschamend. Dat wilde ik niet voor mezelf. Hoewel ik al veertien was, moest ik naar de lagere school omdat ik de taal niet sprak. Ik kreeg drie keer per week Nederlandse les van meester Piet. Daar ben ik hem nog steeds dankbaar voor. Al snel sprak ik beter Nederlands dan mijn vader. Helaas mocht ik van hem niet in Nederland studeren. Omdat ik thuis zitten geen optie vond ben ik, na lang soebatten bij mijn vader, gaan werken. Ik wist toen niet, dat ik nog leerplichtig was.’
Loopbaan
Perihan kwam terecht bij een schoonmaakbedrijf. Omdat haar Nederlands zo goed was, werd ze binnen een maand tot cheffin gebombardeerd. ‘Ik gaf leiding aan twintig vrouwen. Zo jong als ik was, zag ik wel dat die vrouwen werden uitgebuit. Dat werkte in op mijn rechtvaardigheidsgevoel. Mijn vader werkte bij de NS en was lid van de FNV. Hij kende zijn rechten. Daar heb ik ook veel van geleerd. Omdat ik te mondig was en opkwam voor de rechten van de medewerksters, werd ik ‘weggepromoveerd’ door mijn werkgever. Ze plaatsten mij in de broodkeuken van een bejaardentehuis.’
Daarna werkte ze even bij een gebakfabriek aan de lopende band, wat ze verschrikkelijk vond. Via via kwam ze aan een baan als verkoopster in een chique dameskledingboetiek. ‘Daar heb ik mijn Nederlands verfijnd. Ik werd manager van de boetiek en de logische vervolgstap was het Confectiecentrum, het huidige World Fashion Centre. De bedrijfsleider daar was openlijk racistisch. Ik werd op een gegeven moment zo kwaad dat er letterlijk iets knapte in mijn buik met als gevolg een inwendige bloeding en drie weken ziekenhuis. Inmiddels had ik wel in de gaten dat je een opleiding moet hebben om iets te betekenen in deze maatschappij.’
Omhoog in de wereld
Perihan arrangeerde een huwelijk om het ouderlijk huis te kunnen verlaten en een zelfstandig bestaan op te bouwen. Op vijfentwintigjarige leeftijd was ze toe aan het moederschap. Dat weerhield haar er niet van om eerst een MBO diploma te halen en vervolgens HBO Maatschappelijk Werk te studeren. ‘Ik kreeg een betaalde stage bij een vrouwenorganisatie in Bos en Lommer als Tolk en maatschappelijk werkster. Ik organiseerde voorlichtingsbijeenkomsten voor migrantenvrouwen over uiteenlopende onderwerpen.
Allerlei persoonlijke sociaal-maatschappelijke problemen werden aan mij toevertrouwd. Deze opeenstapeling van problemen was voor mij niet gezond; inmiddels was ik een alleenstaande moeder. Bewust heb ik gekozen voor mens en arbeid. Ik kwam terecht bij wat nu het UWV Wekbedrijf is, waar ik veertien jaar in verschillende functies heb gewerkt. Tijdens de zoveelste reorganisatie, met in mijn achterhoofd ‘stilstand is achteruitgang’ overwon ik al mijn angsten en ben ik weggegaan.
Mannenemancipatie
Tijdens mijn zoektocht naar een andere baan, viel mij op dat er veel gebeurde op het gebied van vrouwenemancipatie en weinig of niets aan ‘mannenemancipatie’. Terwijl het gaat om een gezonde balans. Zo is het landelijk project ‘Emancipatie en participatie van allochtone mannen’ geïnitieerd en is mijn bedrijf ‘Vizyon’ geboren.’
Perihan deed anderhalf jaar vooronderzoek, in eigen tijd en op eigen kosten, naar twee vraagstukken. ‘Ik wilde weten: wie zijn die mannen, wat willen en kunnen ze, wat is de werkelijke situatie? Ik bezocht Moskees, cafés en zelforganisaties. Ik kreeg te maken met boosheid en afwijzing maar uiteindelijk werd de drang om te vertellen te groot voor hen. Ik inventariseerde de onderwerpen die mannen bezighield. Ze waren veelal kwaad, depressief, hadden moeite met de taal, zaten in een slecht huwelijk, hadden weinig geld. Dat raakt en beschadigt de ziel.
Ten tweede: is er een beleid vanuit de gemeente, overheid, en de politiek? De problematiek was iedereen bekend maar hoe nu verder? Dankzij de inzet van ambtenaren en politici kwam uiteindelijk het landelijk project ‘Emancipatie en participatie van allochtone mannen’ en de methodiek ‘Man actief tot stand.’
Methodiek
Man actief is een methodiek voor activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie. Op initiatief van Vizyon ontwikkelden MOVISIE en Vizyon dit programma. Doelstelling is het vergroten van zelfrespect bij deze mannen en het realiseren van actieve deelname aan de maatschappij.
Aanleiding voor de ontwikkeling van Man actief vormde onder andere de vraag van etnische vrouwen om ‘meer voor hun mannen te doen’. Zij voelden zich door hun mannen geremd in hun eigen ontwikkeling. Anderzijds leidde onderzoek onder de doelgroep tot de aanbeveling om projecten en activiteiten op dit gebied te ontwikkelen. Man actief is gericht op de activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie.
Thema’s
In een periode van tien weken denken de mannen aan de hand van kernvragen na over hun houding en positie in gezin en maatschappij. Aan bod komen thema’s als: identiteit en cultuur, identiteit en samenleving, man-zijn, het gezin, religie, gezondheid en arbeid.
Elk thema wordt besproken en uitgediept. Het contact met de maatschappij komt tot stand in de vorm van uitjes of het uitnodigen van sprekers. Tijdens deze periode loopt een paralleltraject waarin de deelnemers onder begeleiding aan de slag gaan om hun persoonlijke doel te realiseren: actief deelnemen aan de maatschappij in de vorm van een cursus, betaald- of vrijwilligerswerk dan wel andere zinvolle bezigheden.
De methodiek is getest in vier steden, onder veel verschillende omstandigheden en met verschillende resultaten. Perihan: ‘Eén van de conclusies is dat de methodiek vooral moet worden beschouwd als een kookboek: het geeft aan hoe je een gerecht kunt bereiden, maar hoe de maaltijd uiteindelijk smaakt en er uit ziet, hangt af van de kok en de ingrediënten.’
Vadercentrum
Het landelijk project ‘Mannenemancipatie’ is gelanceerd door minister Plasterk en daarmee op de politieke agenda gezet. Perihan: ‘We hebben het hier niet alleen over de allochtone mannen maar over álle mannen in Nederland. Niet voor niets is onlangs een boek over ‘Het onbehagen van de man’ verschenen. In het hele land zijn er ondertussen diverse Mannenemancipatie projecten van en voor diverse groepen mannen.’
Inmiddels is er door de regering geld vrijgemaakt voor tien vadercentra in het hele land. Een Vadercentrum is bestemd voor mannen in een sociaal-maatschappelijk kwetsbare positie. Perihan: ‘In Amsterdam Nieuw-West zijn wij bezig om een Vadercentrum te realiseren in samenwerking met de gemeente, Impuls, Vizyon en de participerende partijen.’
In februari 2010 begint een Train-de-Trainer programma, bedoeld voor professionals die met mannengroepen (willen) werken. Aanmelden kan via info@vizyon.nl Informatie en bestellingen van methodiekbeschrijving (€11,50) en trainershandboek (€42,50)): www.movisie.nl en www.vizyon.nl
Man actief helpt etnische mannen met eigen emancipatie
Het verhaal van Perihan Utlu leest als een spannend boek. Ze kwam op haar dertiende jaar vanuit Turkije naar Nederland in het kader van gezinshereniging. Na een lange carrière waarin ze letterlijk onderaan begon, heeft ze nu een succesvolle onderneming en helpt ze etnische mannen met hun emancipatie.
‘Mijn vader wilde dat ik in Turkije zou blijven om te studeren’, vertelt Perihan Utlu. Ik zat al twee jaar op het Voorgezet Onderwijs in een kleine provinciestad. Maar omdat mijn moeder naar Nederland ging en ik niet wilde achterblijven, ging ik mee.’
Wees trots op jezelf
Eenmaal in Nederland schrikt ze van de situatie van de Turken hier. ‘Ik heb altijd geleerd trots te zijn op mezelf en mijn afkomst maar de positie van gastarbeiders en hun kinderen in Nederland vond ik beschamend. Dat wilde ik niet voor mezelf. Hoewel ik al veertien was, moest ik naar de lagere school omdat ik de taal niet sprak. Ik kreeg drie keer per week Nederlandse les van meester Piet. Daar ben ik hem nog steeds dankbaar voor. Al snel sprak ik beter Nederlands dan mijn vader. Helaas mocht ik van hem niet in Nederland studeren. Omdat ik thuis zitten geen optie vond ben ik, na lang soebatten bij mijn vader, gaan werken. Ik wist toen niet, dat ik nog leerplichtig was.’
Loopbaan
Perihan kwam terecht bij een schoonmaakbedrijf. Omdat haar Nederlands zo goed was, werd ze binnen een maand tot cheffin gebombardeerd. ‘Ik gaf leiding aan twintig vrouwen. Zo jong als ik was, zag ik wel dat die vrouwen werden uitgebuit. Dat werkte in op mijn rechtvaardigheidsgevoel. Mijn vader werkte bij de NS en was lid van de FNV. Hij kende zijn rechten. Daar heb ik ook veel van geleerd. Omdat ik te mondig was en opkwam voor de rechten van de medewerksters, werd ik ‘weggepromoveerd’ door mijn werkgever. Ze plaatsten mij in de broodkeuken van een bejaardentehuis.’
Daarna werkte ze even bij een gebakfabriek aan de lopende band, wat ze verschrikkelijk vond. Via via kwam ze aan een baan als verkoopster in een chique dameskledingboetiek. ‘Daar heb ik mijn Nederlands verfijnd. Ik werd manager van de boetiek en de logische vervolgstap was het Confectiecentrum, het huidige World Fashion Centre. De bedrijfsleider daar was openlijk racistisch. Ik werd op een gegeven moment zo kwaad dat er letterlijk iets knapte in mijn buik met als gevolg een inwendige bloeding en drie weken ziekenhuis. Inmiddels had ik wel in de gaten dat je een opleiding moet hebben om iets te betekenen in deze maatschappij.’
Omhoog in de wereld
Perihan arrangeerde een huwelijk om het ouderlijk huis te kunnen verlaten en een zelfstandig bestaan op te bouwen. Op vijfentwintigjarige leeftijd was ze toe aan het moederschap. Dat weerhield haar er niet van om eerst een MBO diploma te halen en vervolgens HBO Maatschappelijk Werk te studeren. ‘Ik kreeg een betaalde stage bij een vrouwenorganisatie in Bos en Lommer als Tolk en maatschappelijk werkster. Ik organiseerde voorlichtingsbijeenkomsten voor migrantenvrouwen over uiteenlopende onderwerpen.
Allerlei persoonlijke sociaal-maatschappelijke problemen werden aan mij toevertrouwd. Deze opeenstapeling van problemen was voor mij niet gezond; inmiddels was ik een alleenstaande moeder. Bewust heb ik gekozen voor mens en arbeid. Ik kwam terecht bij wat nu het UWV Wekbedrijf is, waar ik veertien jaar in verschillende functies heb gewerkt. Tijdens de zoveelste reorganisatie, met in mijn achterhoofd ‘stilstand is achteruitgang’ overwon ik al mijn angsten en ben ik weggegaan.
Mannenemancipatie
Tijdens mijn zoektocht naar een andere baan, viel mij op dat er veel gebeurde op het gebied van vrouwenemancipatie en weinig of niets aan ‘mannenemancipatie’. Terwijl het gaat om een gezonde balans. Zo is het landelijk project ‘Emancipatie en participatie van allochtone mannen’ geïnitieerd en is mijn bedrijf ‘Vizyon’ geboren.’
Perihan deed anderhalf jaar vooronderzoek, in eigen tijd en op eigen kosten, naar twee vraagstukken. ‘Ik wilde weten: wie zijn die mannen, wat willen en kunnen ze, wat is de werkelijke situatie? Ik bezocht Moskees, cafés en zelforganisaties. Ik kreeg te maken met boosheid en afwijzing maar uiteindelijk werd de drang om te vertellen te groot voor hen. Ik inventariseerde de onderwerpen die mannen bezighield. Ze waren veelal kwaad, depressief, hadden moeite met de taal, zaten in een slecht huwelijk, hadden weinig geld. Dat raakt en beschadigt de ziel.
Ten tweede: is er een beleid vanuit de gemeente, overheid, en de politiek? De problematiek was iedereen bekend maar hoe nu verder? Dankzij de inzet van ambtenaren en politici kwam uiteindelijk het landelijk project ‘Emancipatie en participatie van allochtone mannen’ en de methodiek ‘Man actief tot stand.’
Methodiek
Man actief is een methodiek voor activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie. Op initiatief van Vizyon ontwikkelden MOVISIE en Vizyon dit programma. Doelstelling is het vergroten van zelfrespect bij deze mannen en het realiseren van actieve deelname aan de maatschappij.
Aanleiding voor de ontwikkeling van Man actief vormde onder andere de vraag van etnische vrouwen om ‘meer voor hun mannen te doen’. Zij voelden zich door hun mannen geremd in hun eigen ontwikkeling. Anderzijds leidde onderzoek onder de doelgroep tot de aanbeveling om projecten en activiteiten op dit gebied te ontwikkelen. Man actief is gericht op de activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie.
Thema’s
In een periode van tien weken denken de mannen aan de hand van kernvragen na over hun houding en positie in gezin en maatschappij. Aan bod komen thema’s als: identiteit en cultuur, identiteit en samenleving, man-zijn, het gezin, religie, gezondheid en arbeid.
Elk thema wordt besproken en uitgediept. Het contact met de maatschappij komt tot stand in de vorm van uitjes of het uitnodigen van sprekers. Tijdens deze periode loopt een paralleltraject waarin de deelnemers onder begeleiding aan de slag gaan om hun persoonlijke doel te realiseren: actief deelnemen aan de maatschappij in de vorm van een cursus, betaald- of vrijwilligerswerk dan wel andere zinvolle bezigheden.
De methodiek is getest in vier steden, onder veel verschillende omstandigheden en met verschillende resultaten. Perihan: ‘Eén van de conclusies is dat de methodiek vooral moet worden beschouwd als een kookboek: het geeft aan hoe je een gerecht kunt bereiden, maar hoe de maaltijd uiteindelijk smaakt en er uit ziet, hangt af van de kok en de ingrediënten.’
Vadercentrum
Het landelijk project ‘Mannenemancipatie’ is gelanceerd door minister Plasterk en daarmee op de politieke agenda gezet. Perihan: ‘We hebben het hier niet alleen over de allochtone mannen maar over álle mannen in Nederland. Niet voor niets is onlangs een boek over ‘Het onbehagen van de man’ verschenen. In het hele land zijn er ondertussen diverse Mannenemancipatie projecten van en voor diverse groepen mannen.’
Inmiddels is er door de regering geld vrijgemaakt voor tien vadercentra in het hele land. Een Vadercentrum is bestemd voor mannen in een sociaal-maatschappelijk kwetsbare positie. Perihan: ‘In Amsterdam Nieuw-West zijn wij bezig om een Vadercentrum te realiseren in samenwerking met de gemeente, Impuls, Vizyon en de participerende partijen.’
In februari 2010 begint een Train-de-Trainer programma, bedoeld voor professionals die met mannengroepen (willen) werken. Aanmelden kan via info@vizyon.nl Informatie en bestellingen van methodiekbeschrijving (€11,50) en trainershandboek (€42,50)): www.movisie.nl en www.vizyon.nl